zdch.grkatpo.sk - Záchrana drevených chrámov na medzinárodnej drevenej ceste
http://zdch.grkatpo.sk/?krive&id=&lng=pl
Mapa witrynyStrana glówna > Lokalizacja projektu > Krivé
  Slovenčina   Polski

Krivé

Drewniana greckokatolicka cerkiew św. Łukasza, 1826, NKP

KrivéDrewniana greckokatolicka cerkiew w miejscowości Krive jest specyficzna przez swoją majestatyczność i prostotę obiektu. Została zbudowana za ks. Jana Halika w 1826 r. na miejscu starszego obiektu i jest poświęcona św. apostołowi i ewangeliście Łukaszowi.

Budowa zrębowa stoi na kamiennej podmurówce, która na zachodniej stronie zanika. Cała bryła ma zjednoczony plan w formie prostokąta z polygonalną świątynią, wydłużoną nawą i kwadratowym dachem. Wieża, wyrasta z przedsionka, jest pionowo obłożona deskami i pasami a zakończona jest barokową latarnią z makówka i krzyżem. W jej wnętrzu znajdują się dwa dzwony.

Jeden dzwon pochodzi z 1826 r., tzn. z roku budowli świątyni. Cerkiew w roku 1968 pokryto prostym dwuspadowym dachem, dlatego zagubiła się trójwieżowość, typowa dla sakralnych budynków tego regionu. Wynikiem oszalowania świątyni, nawy i pokrycia przedsionka pionowo ulożonymi deskami, cerkiew z zewnątrz robi wrażenie budynku, który tworzy spojoną całość.

W rzeczywistości jest to trójdzielny budynek. Część wejściowa nazywa się przedsionkem, potocznie nazywany babiniec. W przeszłości było to miejsce przeznaczone dla katechumenów i pokutników. Z symbolicznego punktu widzenia przedstawia czyściec lub Kościól cierpiący.

Kolejna część to nawa. W niej gromadzą się wierni uczestniczący w nabożeństwach. Przedstawia Kościół pielgrzymujący, tzn. chrześcijan żyjących na ziemi.

Trzecia część, która znajduje się za ikonostasem – obrazową ścianą przed nami, nazywa się prezbiterium. Przedstawia królestwo niebieskie – raj a także zwyciężony uwielbiony Kościół w niebie.

Zacny ikonostas tworzą ikony z różnych okresów. W głównym rzędzie, pośrodku, znajdują się rzeźbione królewskie wrota z medalionami ewangelistów i sceną Zwiastowania. Razem z ikonami św. Mikołaja, Bogurodzicy, Chrystusa Nauczyciela i Łukasza apostoła pochodzą z początku XVIII wieku. Ikonostas ma czwórrzędną architekturę ulokowaną na czterech piętrach. Całość została skomponowana do cegłowoczerwonego koloru. Nietypowo wykonano niebieskie oramowanie carskich drzwi. Kolumny i ramy ikon są złocone, carskie wrota są zdobione kiściami winogron.

Szczególnie interesujące są także i ikony w części za ikonostasem. Bardzo cenną jest ikona Bogurodzicy Hodigitrii z pochwałą z końca XVI wieku. Pochwałą nazywamy przedstawienie proroków po krawędziach ikony z ich proroctwami o Zbawicielu. Kolejną ciekawą ikoną jest Zbawiciel z Niebieskimi Potęgami. Przedstawia Chrystusa na tronie, który promieniuje niestworzonym światłem bóstwa otoczonego Niebiańskimi Potęgami. W rogach ikony znajdują się cztery istoty, przedstawiające ewangelistów. Ikona św. Archanioła przedstawia postać jako rycerza z mieczem, wojującego przeciw potęgom zła. Po stronach na klejmach (małych scenach po obwodzie ikony) są przedstawione biblijne wydarzenia ze Starego Testamentu. Jedną z najciekawszych jest ikona Wielkie Deesis umieszczona na balustradzie chóru. Przedstawia Chrystusa w środku siedzącego na tronie a po bokach niebiańskie siły i zastępy świętych w pozycji modlitwy i prośby do Chrystusa. Interesująca ikona Chrztu Chrystusa w Jordanie, nazywana także Bohojawlenie, przedstawia przekierowanie ludowego mistrza od ogólnego wzoru. Odzwierciedliło się to przedstawieniem Chrystusa bez aureoli oraz mniejszej postaci w porównaniu z przedstawionym Janem Chrzcicieliem, czy wodą, która nie dotyka nóg obu postaci. Wymienione ikony pochodzą z XVI wieku a prawdopodobnie razem z krzyżem tworzyły część jednego ikonostasu. W tak zachowanym stanie i w takiej skali nigdzie na Słowacji podobny ikonostas, z tego okresu, się nie znajduje.

Także w prezbiterium znajduje się krzyż namalowany w XVII wieku, ikona Ukrzyżowania z XIX wieku, czy ikona Umęczonego Chrystusa z XVIII wieku. W środku ikony znajduje się Chrystus z ranami po umęczeniu a wokół niego są przedstawione przedmioty, które odnoszą się do jego umęczenia. Większe remonty świątyni były dokonane v latach 1965-1970. W roku 2003 zostały naprawione fundamenty świątyni a w roku 2006 odnowiono wieżę. W roku 2010 wyremontowano kolejną, zewnętrzną część świątyni i okablowanie.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska-Republika Słowacka 2007-2013.
Copyright © 2010-2011 Greckokatolickie arcybiskupstwo Prešov