zdch.grkatpo.sk - Záchrana drevených chrámov na medzinárodnej drevenej ceste
http://zdch.grkatpo.sk/?losie&id=&lng=pl
Mapa witrynyStrana glówna > Lokalizacja projektu > Łosie
  Slovenčina   Polski

Łosie

Cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Łosiu

ŁosieWieś Łosie jest malowniczo wpisana w krajobraz pogórza sądeckiego. Znajduje się przy sztucznym zbiorniku wody, który utworzony został po zalaniu jednej ze wsi Klimkówka. W Klimkówce swego czasu była plebania dla księdza dojeżdżającego do parafii w Łosiu.

Informacje, które posiadamy głoszą, że cerkiew zbudowana została w 1810 r. jednak pewnym jest, że we wsi Łosie poprzednio istniała świątynia, o której nie mamy informacji. Natomiast pierwsze zapiski o wsi Łosie pochodzą z 1359 roku, co zostało przyjęte za datę lokacji wsi. Nasza obecna świątynia od samego początku była nieraz zmieniana.

W 1928 r. uległa znacznej przebudowie, do zakrystii dobudowano dwie przybudówki oraz prawdopodobnie z potrzeby miejsca poszerzono z dwóch stron nawę główną, przez co jej plan zbliżył się do krzyża. W 1935 roku ściany zostały pokryte figuralno-ornamentalną polichromią. Po II wojnie światowej, gdy w 1947 roku ludność pochodzenia łemkowskiego została przymusowo wysiedlona na północne i zachodnie ziemie Polski, świątynia służyła wyznaniu rzymskokatolickiemu. Jednak w latach 50-ych i 60-ych dawni mieszkańcy wsi zaczęli powracać z wysiedlenia i stopniowo starać się o przywrócenie własności prawowitym właścicielom. W latach 90. XX w. cerkiew powróciła do grekokatolików. Do niedawna odbywały się w niej również nabożeństwa rzymskokatolickie, jednakże od 2005 roku wspólnota wiernych Kościoła Rzymskokatolickiego przeszła do nowo wybudowanego kościoła.

Cerkiew jest trójdzielna, składa się z prezbiterium, nawy głównej oraz pochyłej wieży nadbudowanej nad babińcem. Taka konstrukcja miała stabilizować dzwonnicę przed ewentualnymi drganiami generowanymi przez rozbujany dzwon. Ściany cerkwi pobite są gontem, dachy zaś pokryte blachą miedzianą. Na wszystkich częściach świątyni znajdują się baniaste wieże z pozornymi latarniami. Wnętrze nakryte jest płaskimi stropami, zdobi je polichromia figuralna i ornamentalna wykonana w 1935 r. przez Mikołaja Galankę. Uwagę zwiedzających przykuwa przede wszystkim barokowo-klasycystyczny ikonostas z przełomu XVIII i XIX w. Chociaż przy okazji renowacji odkryto że datowanie ikon namiestnych w ikonostasie jest nieco wcześniejsze i przypada na wiek XVII. Jego wartość jest tym większa, iż posiada komplet ikon z tego okresu, co jest dziś rzadko spotykane. Pierwszy rząd ikon, licząc od dołu, to ikony namiestne czyli fundamentalne. Ikona wysunięta najbardziej na prawo to tzw. ,,ikona pokrowy”, czyli wezwania (opieki) danej świątyni, w naszym przypadku święta Narodzenia Bogurodzicy. Rząd, zwany w języku starocerkiewnosłowiańskim jarusem. Ciekawymi są różnież malutkie ikony umieszczone w zdobionych owalnych obramowaniach umieszczonych na predellach pod najważniejszymi ikonami. Na szczycie ikonostasu, ustawiony jest centralnie krzyż wieńczący całą konstrukcję zbudowaną według tradycyjnego modelu (kanonu) budowania ikonostasu.

Pozostałe wyposażenie pochodzi również głównie z XVIII-XIX w. W nawie znajdują się dwa ołtarze boczne utrzymane w tradycji baroku, w lewym obrazy Wniebowzięcia i Koronacji Najświętszej Marii Panny, w prawym Chrystus Błogosławiący. Ściany zdobią ikony i obrazy z XVIII-XX w.

Na poddaszu cerkwi schronienie znalazła kolonia bardzo rzadkiego i zagrożonego wyginięciem nietoperza - podkowca małego. Ssak ten jest pod szczególną ochroną hiropterologów dlatego nasza cerkiew stanowi obszar chroniony prawem Natura 2000.

Na cmentarzu w Łosiu warto również zobaczyć drewnianą kaplicę będącą faktycznie prezbiterium nieistniejącej już starej cerkwi w Klimkówce z 1754 r.

Pierwsze wzmianki o wsi łosie pochodzą z przed 650 lat. Dlatego też uważa się, że we wsi była już cerkiew, co wynika z dużej pobożności ludowej, niestety nie wiemy gdzie się znajdowała i co się z nią stało. Mieszkańcy przed wojną zajmowali się handlem, głównie mężczyźni, wozami maziarskimi jeździli po świecie, nawet do krajów nadbałtyckich i na Węgry i sprzedawali produkty ropopochodne.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska-Republika Słowacka 2007-2013.
Copyright © 2010-2011 Greckokatolickie arcybiskupstwo Prešov